Γενέθλιος γη

Τα Τρόπαια είναι ένα από τα γραφικότερα χωριά της Γορτυνίας, χτισμένα στις βορειοδυτικές πλαγιές του Μαινάλου, σε υψόμετρο περίπου 750 μέτρων. Η τοποθεσία προσφέρει μοναδική θέα προς τα γύρω βουνά, συνδυάζοντας την ορεινή γοητεία με τη γαλήνη της αρκάδικης φύσης. Η περιοχή είναι κατάφυτη, με άφθονα νερά και πλούσια βλάστηση, ενώ οι παραδοσιακές πέτρινες κατοικίες διατηρούν τον χαρακτήρα της παλιάς Γορτυνίας. 
     Το χωριό μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα ήταν γνωστό με την ονομασία Βερβίτσα. Το 1911, η ονομασία άλλαξε επίσημα σε Τρόπαια. Η λέξη “Τρόπαια” προέρχεται από το αρχαίο “τρόπαιον”, δηλαδή μνημείο νίκης που ανεγείρεται μετά από μάχη. Σύμφωνα με την παράδοση, στην ευρύτερη περιοχή υπήρχε αρχαίο “τρόπαιον” προς τιμήν νίκης των Θελπουσίων Αρκάδων. Ο περιηγητής Παυσανίας (2ος αιώνας μ.Χ.) αναφέρει στα “Αρκαδικά” ότι υπήρχε αρχαίος οικισμός με το όνομα Τρόπαια κοντά στη Θελπούσα, γεγονός που ίσως εξηγεί την επιλογή του σημερινού ονόματος. Η παλιά ονομασία Βερβίτσα θεωρείται σλαβικής προέλευσης, από τη λέξη верба (βέρμπα), που σημαίνει “ιτιά”. Η αλλαγή του ονόματος εντάσσεται στο γενικότερο κίνημα εξελληνισμού των τοπωνυμίων στις αρχές του 20ού αιώνα.
     Η περιοχή των Τροπαίων κατοικείται από την αρχαιότητα, όπως δείχνουν τοπωνύμια και ευρήματα σε κοντινές θέσεις. Στους βυζαντινούς χρόνους αποτελούσε τμήμα της ευρύτερης Γορτυνίας, ενώ κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας διατήρησε μικρούς, αυτάρκεις οικισμούς. Κατά την Επανάσταση του 1821, πολλοί Γορτύνιοι πολέμησαν σε μάχες της ευρύτερης περιοχής. Αν και δεν υπάρχουν λεπτομερείς αναφορές ειδικά για τα Τρόπαια, η παράδοση αναφέρει ότι κάτοικοι του χωριού συμμετείχαν σε σώματα που έδρασαν υπό Γορτύνιους οπλαρχηγούς. Στα χρόνια μετά την απελευθέρωση, τα Τρόπαια εξελίχθηκαν σε διοικητικό και εμπορικό κέντρο της περιοχής. Στις διοικητικές μεταβολές του 19ου αιώνα, εμφανίζονται ως έδρα του Δήμου Θελπούσης (1835) και αργότερα του Δήμου Τροπαίων. Το χωριό διέθετε σχολεία, αγορά και εμπορική δραστηριότητα, και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για τους γύρω οικισμούς.
     Κεντρικό σημείο του χωριού είναι ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου, χτισμένος το 1887, όπως μαρτυρούν επιγραφές και τοπικές παραδόσεις. Ο ναός, με την πετρόκτιστη αρχιτεκτονική του και τα επιβλητικά τόξα, αποτελεί στολίδι των Τροπαίων και σύμβολο της πίστης και της ενότητας των κατοίκων.
     Στις αρχές του 20ού αιώνα, τα Τρόπαια γνώρισαν ακμή. Υπήρχε οργανωμένο σχολείο, ενώ διασώζονται αρχεία όπως προικοσύμφωνα του 1931, που αποκαλύπτουν τον κοινωνικό ιστό της εποχής. Οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με τη γεωργία, την κτηνοτροφία και το εμπόριο προϊόντων. Σήμερα, οι Τροπαιάτες συνεχίζουν να διατηρούν έντονη πολιτιστική δραστηριότητα, με συλλόγους και εκδηλώσεις που τιμούν την ιστορία και τα έθιμα του τόπου. Το χωριό διατηρεί παραδοσιακό χαρακτήρα, με πέτρινα σπίτια, πλακόστρωτες αυλές και πλούσιο φυσικό περιβάλλον.
     Τα Τρόπαια είναι ένας τόπος με μακραίωνη συνέχεια, που συνδυάζει την ιστορική παράδοση με τη φυσική ομορφιά της Αρκαδίας. Ένας τόπος όπου το παρελθόν παραμένει ζωντανό μέσα από τα πέτρινα σπίτια, τις εκκλησίες και τη μνήμη των ανθρώπων.

Το χωριό από ψηλά (από τον Διον. Μπουρούνη)

Αναμνήσεις … μιας ζωής (αρχείο Κώστα Νίτσιου)